ตำรายา | ยาผู้หญิง | ยาแก้ไข้ | ยาหมากไม้ | ยาขี้โม้ | ยาขี้คะยือ | ยาแข้งขาแอวคด | ยาท้อง | ยาตา
ยาฝี | ยาเมื่อย | ยาสาละบาด | ยาหำไข้ | ยาอายุยืน | ยาประดง | ยาหมาว้อ | สรรพยา | ยาเบ็ดเตล็ด
ว่าด้วยยาเกี่ยวกับท้อง
ยาเกี่ยวกับท้อง
- ขนานที่หนึ่ง ให้เอาแก่นหมากยาง 1 แก่นหนามคอม 1 แก่นหมากหนามแท่ง 1 แก่นคัดเค้า 1 เอาถ่อกันต้มกินดีแล
- ขนานที่สอง เอาหญ้าหลักกลางนา 3 ยอด ขิง 3 ฝาน พริกน้อย 3 หน่วย ต้มกิน ดีแล
- ขนานที่สาม เอาเครือเขาฮอ 1 พริก 7 ขิง 7 กระเทียม 7 ต้มกินดีแล ผิว่า เจ็บท้องบิด ให้เอาใบผักกาด บดให้แหลกใส่น้ำเผิ้งกินดีแล
- ขนานที่สี่ เอาขี้ซีบดให้แหลกแล้วเอาพริก 1 ขิง 1 กระเทียม 1 พอสมควร แช่ใส่น้ำเหล้ากินดีแล
- ขนานที่ห้า เอาฮากหมากซัก 1 พริกไทย 7 เมล็ด ขิง 7 ฝาน ต้มกินดีแล
ยาท้องบิด - ท้องเจ็บ
ให้เอาฮากกำยาน ต้มกินดีแล หรืออีกขนานหนึ่ง เอาเปลือกหมากพร้าวห้าว 1 ใบส้มพ่อ 1 ต้มกินดีแลยาเจ็บเสียบ - ยึ่งท้อง
ให้เอาเปลือกอึงกา 1 แก่นเกลือ 1 ส่วนแก่นเกลือให้เผาไฟให้ไหม้ ตำเอาน้ำหมากเกลือเป็นน้ำ หลามใส่ปล้องไม้ไผ่ กินดีแลอีกขนานหนึ่ง ให้เอาฮากคูณ 1 ฝักหมากบ้า 3 หน่วย 1 หมากซัก 3 หน่วย 1 สะดีปี 1 พริก 1 ขิง 1 กระเทียม 1 หัวฝักบั่ว 1 บดคนเข้ากันแล้ว ให้ตำเอาหญ้าห่อมแก้วเป็นน้ำกระสายปั้นเป็นลูกกลอน กินดีแล
ยาเจ็บท้อง ขี้เป็นลูก เป็นเลือด
ให้เอาขี้ครั่งดิบ 1 พริก 1 ขิง 1 กระเทียม 1 หมากกล้วยตีบ 3 หน่วย 1 มาตำดอมกันแล้ว ห่อปิ้งไฟให้สุก แช่น้ำกินดีแลอีกขนานหนึ่ง เอาฮากส้มกบ 1 ฮากมุกน้อย 1 ฮากมูกใหญ่ 1 เอาถ่อกันต้มกินดีแล้ว
ยาลงท้องทั้งเจ็บเสียบพวนท้อง
ให้เอาหมากส้มมอ 1 สะดีปี 1 น้ำอ้อย ถ่อกันต้มกิน ดีแลยาลงท้อง
ให้เอากล้วยตีบ 3 หน่วย มาเผาทั้งดิบแล้วเอาข้าวจ้าวพอสมควร ตำใส่ในกล้วยตีบนั้น ปิ้งไฟกินดีแลยาเจ็บท้อง
ให้เอาใบหว้านชน ญ่อง (ขยำ) ใส่น้ำเหล้าเด็ด กินดีแลยาเจ็บท้องแล้ง
ให้เอาหมากน้ำเต้าปุง 1 ขี้ซี 1 ยาหัว 1 อ้อยดำ 1 ต้มกิน ดีแลยาท้องไค่ท้องพอง
ให้เอาเปลือกอึ่งกา 1 แก่นสัก 1 แก่นตูมตัง 1 แก่นหาด 1 แก่นคูณ 1 อ้อยดำ 1 เอาอย่างละถ่อๆ กันต้มเคี่ยว 3 บวย เอา 3 บวย แล้วเอาน้ำเหล้า 3 ผอง น้ำเผิ้งผอง 1 ผสมกันกินดีแลยาคัดท้องไค่ คิงเหลือง ตาเหลือง กินเข้าบ่แซ่บ
ให้เอาใบผักกาด 1 ถั่วสะแดด 1 เข้าจ้าว 1 ตำให้แหลกแล้วใส่น้ำเหล้าเด็ด กินดีแล้วยาลงดำลงแดง
ให้เอาต้นส้มพ่อ 1 บาท ใบฮุ่งแดง 1 บาท ใบกล้วยตีบ 2 บาท เข้าเปลือกน้อยหนึ่งตำดอมกัน แล้วนึ่งให้สุก กินดีแลยาขี้เยี่ยวบ่ออก
ให้เอาฮากหมากหวด 1 ฮากนมแมว 1 ฮากคัดเค้า 1 ฮากยานาง 1 ต้มกินดีแลอีกขนานหนึ่ง เอาฮากหมากเฟือง 1 ฮากจูมคาน 1 เบี้ยพลู 1 ฝนแล้วเอาน้ำเหล้าตัดหน่อยหนึ่งกินดีแล
ยาห้ามขี้
ให้เอาเปลือกส้มโฮง 1 เปลือกหว้าชมพู 1 เปลือกเฮื้อนกวาง 1 ต้มกินดีแลยาห้ามฮาก
ให้เอาฮากส้มโฮง 1 ยาหัว 1 ตาไม้ไผ่บ้าน 1 ต้มกินดีแลยาแก้เจ็บท้อง ทั้งขี้ทั้งฮาก
ให้เอาขมิ้นขึ้น 1 หัวหว้านไฟ 1 ฮากหญ้าโคยงู 1 แมงมุม 1 ฮังแตน 1 ฮากหญ้าคา 1 ตอกเกี้ยวซ้าย 1 กลั้นใจหยุมเอาขี้เถ้ากลางคีไฟ 1 หยุมใบหมากกล่ำน้อย 7 ใบ ตำแซ่น้ำให้กินดีแลผิว่า มันบ่เซา มันออกฮ้อนหลายชื่อว่า ไฟลามโคน ให้เอาใบหมากนาง 1 เขากวาง 1 ต้มกินดีแล
หรือ เอาฮากมูกน้อย 1 ข้าวเจ้า 1 อ้อยดำ 1 เอาถ่อกันตำดอมกันแล้วแช่น้ำกิน ดีแล
ยาฆ่าแม่ท้อง
ให้เอาฮากเว่อหวาน ฝนใส่น้ำเหล้าเด็ดกิน ดีแล หรือ เอาฮากส้มขี้มอดต้มกิน ดีแล หรือ เอาใบติดต่อ 1 ใบเล็บฮุ้ง 1 ฮากกำลังเสือโคร่ง 1 ยาหัว 1 ต้มกินดีแล
ตำรายา | ยาผู้หญิง | ยาแก้ไข้ | ยาหมากไม้ | ยาขี้โม้ | ยาขี้คะยือ | ยาแข้งขาแอวคด | ยาท้อง | ยาตา
ยาฝี | ยาเมื่อย | ยาสาละบาด | ยาหำไข้ | ยาอายุยืน | ยาประดง | ยาหมาว้อ | สรรพยา | ยาเบ็ดเตล็ด
ยาฝี | ยาเมื่อย | ยาสาละบาด | ยาหำไข้ | ยาอายุยืน | ยาประดง | ยาหมาว้อ | สรรพยา | ยาเบ็ดเตล็ด
