| คำอีสาน |
ความหมาย |
| จก |
1 น. จอบ เครื่องมือขุดดินชนิดหนึ่งมีด้ามยาวทำด้วยไม้ เรียก หมากจก บักจก ก็เรียก
2 น. ชื่อชนชาติหนึ่ง เรียก ลาวจก
3 ก. เอามือล้วงกระเป๋า เรียก จกถง เอามือล้วงไหปลาร้า เรียก จกปลาแดก เอามือทิ่มตา เรียก จกตา |
| จ่ง |
1 น. แบ่งไว้ เหลือไว้ ธรรมเนียมมีอยู่ว่า คนเรือนเดียวกัน จะต้องกินอาหาร พร้อมกัน หากมีความจำเป็นก็ต้องแบ่งอาหารไว้ การแบ่งอาหารเรียก จ่ง เช่น จ่งป่น จ่งแจ่ว ไว้ให้พ่ออีนาง |
| จ่งโจ๊ะ |
ว. อาการยืนก้มหน้า เอามือค้ำเอว สำหรับผู้ใหญ่เรียก ยืนจ่งโจ๊ะ ถ้าเป็นเด็ก เรียกว่า ยืนจ่องเจ๊าะ |
| จ๊ดป๊ด |
ว. ห้วน คนที่พูดจาห้วนแบบมะนาวไม่มีนามเรียก เว้าจ๊ดป๊ด ถ้าประกอบกับมี ใบหน้าบึ้งตึง เรียก หน้าเข่งจั๊ดปั๊ด |
| จ่นจ่น |
ว. เสียงดังอย่างเช่นเสียงคนคุยกันประดังเข้ามา ไม่ทราบว่าเสียงใครเป็น เสียงใคร เรียกว่า พูดกันดังจ่นจ่น ถ้าเสียงดังจากสายน้ำ เช่น น้ำตก เรียกว่า เสียงดังจ้นจ้น |
| จ่ม |
1 ก. ท่อง ท่องมนต์ เรียก จ่มมนต์ ท่องคาถา เรียก จ่มคาถา
2 ก. บ่น เมียบ่นให้ผัว ผัวบ่นให้เมีย ผู้เถ้าบ่นให้ลูกหลาน เรียก จ่ม
3 ก. บ่นถึง การบ่นถึงผู้ที่ตนรักใคร่ ชอบใจ ก็เรียก จ่ม เหมือนกัน |
| จ่วงล่วง |
ว. แกงที่ใส่น้ำมากจนมองเห็นเงาเรียก แกงใสจ่วงล่วง |
| จ้วด |
ก. เผาเหล็กให้แดงแล้วจุ่มลงในน้ำดังจ้วด ถ้าเป็นเหล็กขนาดเล็กเสียงดังจ้อด คนที่พูดพล่ามไม่ยอมหยุด เรียก พูดดังจ้วดจ้วด |
| จอกพอก |
ว. สีขาว สีขาวพราวเรียก ขาวจอกพอก สีขาวโพลน เรียกขาวโจกโพก ขาวจุ่นพู่น ก็ว่า |
| จอกหลอก |
ว. ลักษระของหลุมที่ลึกแต่ไม่กว้าง เรียก หลุมยาวจอกหลอก ถ้ากว้างเรียก ยาวโจกโหลก |
| จ่อก้อ |
ว. สิ่งของที่เล็กรวมกันอยู่เรียก กองจ้อก้อ ถ้าตั้งเรียก ตั้งจ้อก้อ ถ้าเป็นกอง ใหญ่ และรวมกันอยู่เรียก โจ้โก้ เช่น กองข้าวในลานนวดข้าวสูงใหญ่ ก็เรียก กองข้าวโจ้โก้ |
| จ่อค่อ |
ว. อาการที่สัตว์ตัวเล็กนั่งจับเจ่า เรียก นั่งจ่อค่อ ถ้าเป็นสัตว์ใหญ่เรียก นั่งโจ่โค่ |