|
ความทวย : |
"กกบ่มีฮาก หมากบ่มีใบ" เจ้าว่าแม่นหยัง? |
|
คำตอบ :
|
คือ เครือเขาดำ อธิบายให้รู้จักกันชัดๆ คือเครือเขาดำนั้นเป็นเถาวัลย์เล็กๆ ชนิดหนึ่งชอบเกิดบนต้นไม้ ไม่มีรากลงดิน มีลูก (ผล) แต่ไม่มีใบ (เวลาตอบให้ตอบเฉพาะว่า เครือเขาดำ เท่านั้น)
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีดำงำดิน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ก้อนขี้ควาย เพราะกองขี้ควายมันจะเป็นกองดำๆ คว่ำอยู่บนดิน (งำดิน = คว่ำอยู่บนดิน)
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีกล้ากินหญ้าอ้อมโพน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ กรรไกรตัดผม หมายถึง กรรไกรตัดผมรอบศรีษะ (อ้อมโพน = รอบโคนจอมปลวก ในที่นี้หมายถึงศรีษะ)
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีลายขี้ยายคันฮั้ว" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ขี้ตอก หมายถึง เศษไม้ไผ่ที่เหลาจากตอกแล้ว เขามักจะเอาไปวางตามรั้วบ้านสมัยก่อน
|
|
|
ความทวย : |
"กกอยู่ป่า ง่าอยู่บ้าน บานได้สู่แลง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ กระบอง หมายถึง ขี้ไต้ที่จุดไฟไว้ อธิบายให้รู้ชัดๆ คือ กก หมายถึงต้นยางที่เอายางของมันมาผสมกับไม้ผุ ห่อด้วยใบตองยางเช่นเดิม แล้วเอามาจุดไฟให้แสงสว่าง ง่า หมายถึง กิ่งไม้ ซึ่งก็คือที่วางขี้ไต้ สู่แลง คือทุกค่ำคืน
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีลายตายอยู่นอกซาน คนเบิ้ดบ้านมาปาดบ่เบิ้ด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หินฝนพร้า หมายถึง คนที่มาลับมีด (ฝนพร้าที่หินเป้นร้อยคน หินก็ไม่หมด)
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีลายตายอยู่ไฮ่อ้อย คนเป็นร้อยไปปาดบ่เบิ้ด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หินฝนพร้า หมายถึง หินลับมีด
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีขาวซาวเกลือ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หน่อไม้ส้ม หมายถึง หน่อไม้ดอง
|
|
|
ความทวย : |
"ไก่อีขาวซาวปีก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ดอกซ้อน หมายถึง ดอกมะลิ
|
|
|
|
ความทวย : |
"ขนแยมแยะแปะกันมีแฮง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ขนตา หมายถึง เวลาหลับตานอน
|
|
ความทวย : |
"แข่วซากลาก ฮูดากหลุมแขน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ สุ่ม อธิบายว่า สุ่มนั้นที่ปากของมันจะมีริ้วไม้ไผ่ที่ใช้สานสุ่มแหลมๆ เรียงกันเป้นแถวคนอีสานเรียกว่า "แข่ว" (ฟัน) หรือ (เขี้ยวสุ่ม) ใช้ขังไก่ จับปลา เวลาใช้จะเอาปากลง เอาก้นขึ้น เวลาจะเอาของในสุ่มจะล้วงเอาทางดาก (ก้น) สุ่มนี้
|
|
|
ความทวย : |
"ข่ายหล่ายก่ายหี" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หางควายโตแม่
|
|
|
ความทวย : |
"ขาวคือฝ้าย ยายอยู่ทั่วฟ้า" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ดาว
|
|
ความทวย : |
"เค็งๆ ก้องในดงมิดมี่ คื่นๆ ก้องในบ้านบ่ได้ยิน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หมากเค็ง (ลูกหยี) และ หมากเขือคื่น (ขื่น) อธิบายได้ว่า เค็งๆ ก้องในดงมิดมี่ คือหมากเค็ง คื่นๆ ก้องในบ้านบ่ได้ยิน คือหมากเขือขื่น เค็งๆ กับคื่นๆ เป็นเพียงชื่อผลไม้ ไม่ใช่เสียงมันจึงเงียบและไม่ได้ยิน
|
|
ความทวย : |
"คนเบิ้ดบ้านกินน้ำสร้างเดียว เทียวทางเดียวบ่ให้เหยียบฮอยกัน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ คนรับศีลจากพระ อธิบายว่า คือรับจากพระรูปเดียว ว่าความเดียวกัน และว่าพร้อมกันด้วย
|
|
|
ความทวย : |
"ควยบ่มีขากินหญ้าบ่เป็น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หลักฝังบ่แน่น (ของที่เคยแน่นมาก่อนแต่มาโยกหรือคลอนตอนหลัง คนอีสานเรียก "ควย" เช่น ฟันโยก คนอีสานจะเรียกว่า "แข่วควย" หลักที่ถูกโยกหรือคลอน คนอีสานจะเรียกว่า "หลักควย")
|
|
ความทวย : |
"งงงาพร้อมหูหางดูอาจงามเด สัตว์สิ่งนี้ควรค่ำค่าเมือง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ช้าง
|
|
ความทวย : |
"งุมหน้าให้ฟ้าเบิ่งก้น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ บักหอยโข่ง
|
|
|
ความทวย : |
"โงโค้งโน้งข่วมท่งข่วมภู" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ฮุ้งลงกินน้ำ
|
|
ความทวย : |
"จับหางขี้จ๊วก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ คันโซ่ หมายถึง เครื่องมือวิดน้ำ ทำด้วยไม้ไผ่สาน ใช้แรงคนวิด
|
|
ความทวย : |
"จับใต้ฉีกแคกแดกเข้าในฮู" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ขนไก่แหย่หู อธิบายว่า สมัยก่อนคนนิยมเอาขนปีกไก่มาฉีกบางส่วนออก แล้วเอามาแหย่รูหู (แทนคอตตอนบัดในสมัยนี้นั่นเอง) ทั้งคัน ทั้งมันอย่าบอกใครเชียว
|
|
|
ความทวย : |
"จากไปบ่เห็นฮอย บ่ต้งคอยกลับมาเอง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ จิตใจของคน
|
|
|
ความทวย : |
"เจ้าบ่มีศาล สมภารบ่มีวัด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
"เจ้าบ่มีศาล คือ แม่น้ำเจ้าพระยา สมภารบ่มีวัด คือ การแถมสมภาร ในภาคอีสานเวลาพระเทศน์ เช่น กัณฑ์มัททรี เวลาพระขึ้นเสียงสูง ชาวบ้านจะหยอดเหรียญในบาตรทำให้เกิดเสียงดังพร้อมกับร้องว่า "นิมนต์ข้าน้อย" การกระทำเช่นนี้เรียกว่า แถมสมภาร
|
|
ความทวย : |
"ว้างอีเอ่นเล่นน้ำกลางวัง ทางหลังมันเปียก ทางท้องมันบ่เปียก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ เฮือน หมายถึง เรือนอยู่อาสัยของเรานี้เอง เวลาฝนตกใส่หลังคาจะเปียก แต่ท้องบ้านคือใต้ถุนบ้านใต้ไม้กระดานปูไม่เปียก
|
|
ความทวย : |
"ซ้างขึ้นพลูตีหูปั๊วๆ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ฟืม หมายถึง ฟืมเวลาทอผ้า โดยเอากี่เป็นโรงทอ
|
|
|
ความทวย : |
"ซ้างขึ้นภู หักไว้หักไว้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ ไหวาก คือไหปากวิ่นนั่นเอง
|
|
|
ความทวย : |
"ใช้แล้วใหม่ บ่ใช้แล้วเก่า" เจ้าว่าแม่นหยัง?
|
|
คำตอบ :
|
คือ หนทาง คือ หนทางนั้นถ้าเราเทียวอยู่บ่อยๆ มันก็ไม่รก แต่ถ้าเราไม่เทียวหรือไม่ใช้เส้นทางนั้น มันก็จะรก
|
ความทวยเรียงตามหมวดอักษร
