| วันแฮม |
น. |
วันพระจันทร์เริ่มอับแสงไปโดยลำดับ นับตั้งแต่แรม ๑ ค่ำไปจนถึงแรม ๑๕ ค่ำ เรียก วันแฮม การจะทำพิธีมงคลใดๆ เช่น ปลูกเฮือนขึ้นบ้านใหม่ ทำบุญบวชทำบุญบ้านหรืองานฉลอง โบราณมักเลือกเอาวันข้างขึ้น เพราะวันข้างขึ้นถือว่าเป็นวันเจริญรุ่งเรือง. |
|
day of waning moon (first to fifteenth) considered inauspicious.
|
| วาง |
ก. |
ปล่อย สละ ละ ทิ้ง อย่างว่า ฮ้อยเทศท้าวเต้าส่งหมายสาร ภูมีฮักบ่วางไปได้ พระก็ยกยอดแก้วไว้เกิ่งนครขวาง พระแพงเพียงพระเนตรเนาในหน้า ปุนสาวใช้คำวอนเอื้อยมุ่ง สองพี่น้องประสงค์ตั้งปิ่นปัว (สังข์). |
|
to release, let go of, lay down, renounce, abandon, discard.
|
| ส่งสการ |
ก. |
การทำพิธีเคารพศพ หามศพไปเผาหรือฝังในป่าช้า เผาหรือฝังศพพร้อมทั้งทำบุญอุทิศ เรียก ส่งสการ อย่างว่า อันที่มุดมอดแท้ทั้งกะโอกมีขีน ได้แล้วท่อว่าวางหม่อใกับแท่นฮมโฮงกว้าง ภายหนห้องหอลายเม็งอาสน์ อวนพุ้น น้องจักเต้าเพื่อนห้างหอซ้อยส่งสการ เจ้าแล้ว (สังข์). |
|
act of performing funeral ceremonies.
|
| สืบขี้มูก |
ก. |
ทำให้น้ำมูกกลับเข้าไปในจมูกอีก เรียก สืบขี้มูก สืดขี้มูก ก็ว่า. |
|
to sniff to keep nose from dripping.
|
| สุดลูก |
ว. |
ไม่มีลูกต่อไปอีก. |
|
not having more children.
|
| สุดส้าว |
ว. |
ทำเต็มที่ ทำถึงที่สุดไม่มีกำลังอื่นจะทำต่อไป. |
|
with all one might, to the utmost of ones ability.
|
| สุย |
ก. |
เฉียดไป อย่างว่า ยกยื่นเปลื้องค้อนแกว่งไกวกลาย แยงสุงสุยถืกกองทันสร้าง จักหมายหมั้นฮอยไคลคลาคลาด อดอยู่ฮ้างฮามหน้าบ่บาน (ฮุ่ง). |
|
to almost graze, just miss.
|
| แส่ว |
ก. |
เย็บ ปัก ถัก ร้อย อย่างว่า ดูสะอาดล้ำหลิ้งแส่วไหมคำ แคงคานคุมเครื่องเหลืองสมเสื้อ ลำลำง้อมงามเฉลียวปุนแต่ง ฝูงนี้ลอนเลือกชั้นแฝงเนื้อพี่ไป ว่าเนอ (ฮุ่ง). |
|
to stitch, embroider, to string or thread.
|
| ห้ง |
ก. |
ขัง น้ำฝนที่ตกลงมาแล้วขังอยู่เรียก น้ำห้ง อย่างว่า ที่เลิ่กมาเล่าตื้นไปห้งบ่อนเขิน (ปัสเสนทิ) ฝนตกห้งไหลโฮมแต่บ่อนขุ่ม บ่อนใดสูงบ่ค้างโฮมห้งแต่บ่อนขุม ฝนตกห้งไหลโฮมโคกเท้อเล้อ บ่อนใดสูงเจ้อเก้อโฮมห้งหน้าหน่ายฝน (กลอน) คือคู่น้ำเลื่อนห้งบัวบ้างส่องใส (หน้าผาก). |
|
toflow down and collect together (of water in a depression).
|
| หำโปง |
น. |
โรคไส้เลื่อน คนที่เป็นโรคไส้เลื่อน ใส้จะเลื่อนลงไปในลูกอัณฑะ ลูกอัณฑะจะโตขึ้น เรียก หำโปง. |
|
inguinal hernia.
|