| หมอน้ำมัน |
น. |
ผู้ชำนาญในการเสกน้ำธรรมดา เสกน้ำมัน รักษาบาดแผล รักษาดูกหัก ดูกแตก ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด เพียงแต่เสกน้ำธรรมดาหรือเสกน้ำมันให้ทาก็หาย หมอน้ำมันมีอยู่ทั่วไปในภาคอีสาน. |
|
healer who imparts healing power to water or oil by use of incantations.
|
| หมอผี |
น. |
หมอขับผี หมอไล่ผี หมอเลี้ยงผี หมอป้องกันผี เมื่อเกิดผีเข้าเจ้าสูญหมอผีจะไปขับไล่ ถ้าผีออกแล้วก็ป้องกันไว้. |
|
exorcist, spirit doctor.
|
| หมอสอย |
น. |
การพูดตลกโปกฮาให้คนสนุกขบขัน เรียก สอย หมอสอยกับหมอลำมีคุณค่าเท่ากัน ถ้าหมอลำม่วนแต่หมอสอยบ่ม่วนหรือบ่มี ก็ขาดความม่วนชื่นไป เหมือนกินแกงแซบแต่บ่นัว ฟังลำได้แต่ความม่วน ขาดความชื่นไป ถ้าได้ทั้งหมอลำและหมอสอยถือว่าได้ทั้งความม่วนและความชื่น หมอสอยทีดีเขาจะสอยแบบสุภาพ คำสอยของเขาจะไม่มีซ้ำแบบใคร ดูเพิ่มเติมวรรณกรรมคำสอยที่นี่. |
|
traditional Isan comedian.
|
| หมอเสี่ยง |
น. |
คนโบราณชอบเรียนมนต์ มีมนต์อยู่ชนิดหนึ่ง เรียก มนต์เสี่ยง ธรรมเสี่ยง ก็ว่า เวลาจะไปทำมาค้าขายหรือเจ็บไข้ได้ป่วย จะร่ำรวยหรือไม่ ต้องไปให้หมอเสี่ยงดู หมอเสี่ยงที่ทำนายแม่นๆ คนจะนิยมนับถือ หมอเสี่ยงมีอยู่ทั่วไปในอีสานสมัยโบราณ. |
|
fortune-teller who predicts success of an effort.
|
| หม้อนฮก |
น. |
นรก นรกคือสถานที่ลงโทษแก่บุคคลทำผิดเมื่อตายไปแล้ว โบราณว่าคนทำบาปเวลาตายพระยายมจะเป็นผู้ตัดสินชี้ขาดว่าจะให้ตกนรกขุมใด นรกใหญ่มี ๘ ขุม คือ สัญชีวนรก กาฬสุตตนรก สังฆาตนรก โรรุวนรก มหาโรรุวนรก ตาปนรก มหาตาปนรก อเวจีนรก (ชาตัฏฐกถา) อย่างว่า กลัวแต่ลงสู่พื้นในหม้อบ่สง (กาไก) ลูกบ่ฟังความพ่อแม่ ผีแก่เข้าหม้อนฮกทังดิบ พ่อแม่บ่สอนลูกเต้า ผีปอบผีเป้าจกกินตับกินไต (ภาษิต). |
|
hell.
|
| หม้อนิล |
น. |
ใบครามที่เอามาแช่ในหม้อ เพื่อให้เป็นสีดำ แล้วนำสีดำนั้นไปย้อมเสื้อย้อมผ้า เสื้อผ้าที่ย้อมด้วยสีครามนี้ เรียก หม้อนิล ชาวเหนือเรียก ผ้าหม้อห้อม คือ ผ้าที่ย้อมด้วยสีครามนี้. |
|
indigo dye.
|
| หม้อง |
น. |
บริเวณ ย่าน แถว บริเวณที่เป็นหลุมเล็กๆ ตื้นๆ เรียก หม้อง อย่างว่า ให้ค่อยขุดค่อยไง้ชิเห็นหม้องบ่อนแปน (ย่า) หลุมตื้นๆ ที่กบหรือเขียดทำเพื่อหลบซ่อน เรียก หม้องกบ หม้องเขียด ช่องหรือปล่องเรียก หม้อง อย่างว่า ฝันว่าไฟลามไหม้กอกยาพันเถิงปาก เฮียมก็ฮากแก่งแก้กอกยาฟ้งซะซาย ไฟก็ตกสะเด็นฟ้งลงไปถืกผ้านุ่ง ลุกลวบไหม้เป็นหม้องขาดกลาง (ผญา). |
|
place, locality, area, small shallow hole, small hole frog hides in.
|
| หมอย |
น. |
ขนในที่ลับ เรียก หมอย อย่างว่า พาเศรษฐีไปค้า พาหีหมอยไปยามย่า (ภาษิต). |
|
pubic hair.
|
| หมาน้อย |
น. |
กุงเขมา เรียก เครือหมาน้อย หมาน้อยกับยานางนี้คนโบราณอีสานถือว่าเป็นยาเย็น แก้เบื่อเมา โดยเฉพาะเบื่อส้ม เบื่อหอย เบื่อเห็ด เบื่อยาสั่ง ถ้าไม่มียาอื่นดีกว่า ให้เอาสองอย่างนี้มาโขลกให้แหลกใส่น้ำนิดๆ ปั้นเอาน้ำกินลงไป ความเบื่อจะหายไปทันที. |
|
type of furry-leaved plant used medicinally.
|
| หมานายพรานเจตบุตร |
น. |
ในหนังสือเวสสันดรชาดกกล่าวว่า นายพรานเจตบุตรได้รับอาญาสิทธิ์จากพระเจ้าเจตราชให้รักษาป่า เพื่อไม่ให้คนไปเบียดเบียนพระเวสสันดร ซึ่งไปบำเพ็ญเพียรในเขาวงกต นายพรานเจตบุตรมีหมาสิบตัวคอยช่วยเหลือในการเฝ้าบ่า ไล่ขบกัดชูชกอย่างแข็งขัน. |
|
ten dog of forest warden in Isan epic story of Vessandorn.
|