| หยุกหยิก |
ก. |
กระดุกกระดิก หงุดหงิด ยุ่งยิ่ง ดิ้นไปดิ้นมา เรียก หยุกหยิก. |
|
to fidget, move restlessly, feel irritable, confused.
|
| หยุด |
ก. |
ชะงัก นิ่ง อยู่กับที่ พักทำงานแล้วพักงานไว้ เรียก หยุดงาน อย่างว่า ชิไปหยุดอยู่ยั้งบ้านเพิ่นกินหยัง ขงเมืองเฮาแก่วกินกะยังกว้าง (กลอน). |
|
to stop, become still or motionless, stop work.
|
| หยุย |
น. |
เรียกหนังสือเรื่องหนึ่งในวรรณคดีอีสาน กล่าวถึงพระโพธิสัตว์ไปเกิดเป็น หมาหยุย หนังสือเรื่องนี้มีชื่อว่า ท้าวหมาหยุย อีกอย่างหนึ่งหมายภึงหมาที่มีขนเป็นปุยตามตัวว่าหมาหยุย. |
|
fluffy dog, name of an Isan folktale about one incarnation of Buddha.
|
| หรือ |
สัน. |
คำบอกความให้กำหนดเอา หรือ คำประกอบกับประโยคคำถาม เช่น ถามว่าไปหรือบ่ไป กินหรือบ่กิน อยากหรือบ่อยาก. |
|
or, or not?.
|
| หลก |
ก. |
ถอน ถอนกล้า เรียก หลกกล้า ถอนผัก เรียก หลกผัก ถอนขน เรียก หลกขน ถอนปีก เรียก หลกปีก อย่างว่า เหมือนดั่งนิโครธค้อมแคมท่าชลาไหล คองว่าวายวันคืนบ่เป็นไปได้ อันหนึ่งเป็นดั่งถกถอนไว้ยังหางหลกปีก ครุฑขนาดน้อมนอนค้างแค่ตมนั้นแล้ว (สังข์). |
|
to uproot, pull out (hair, features, plants).
|
| หลงเมือง |
ก. |
ลืมบ้านเกิดเมืองนอน เรียก หลงเมือง ลืมเมือง ก็ว่า สถานที่เกิดเป็นจุดสำคัญของคนเรา ถ้าเราสร้างให้เจริญไม่ได้ก็อย่าทำลาย ถ้าบุญมาวาสนามีจงนำบุญบารมีของตนไปสร้างให้เจริญรุ่งเรืองต่อๆ ไป อย่างว่า ยั่งยั่งหน้าท้าวท่านแองกา หลงเมืองพลัดพรากกันกอยให้ บาคราญต้านพอดีแล้วอย่า ขาก็คืนคอบเจ้าจอมไท้ที่เซ็ง (ฮุ่ง). |
|
to forget or not show loyalty toward ones birthplace or homeland.
|
| หลบ |
ก. |
กลับมา กลับคืนมา เรียก หลบ เช่นไปทำนาค่ำแล้วกลับมาบ้าน เรียก หลบมา อย่างว่า แสงแผดเพี้ยงฟ้าลั่นจักรวาล พลายหลวงหลบตื่นชวนเซล้ม บริวารล้มเนืองนองในป่า สารใหญ่น้อยโยมเจ้าหล่าหลง (สังข์) พังพลายหลบทอดงวงกลัวย้าน (กาไก) จักกล่าวเถิงนางอั้วน้อยหลบต่าวเมือเมือง ก่อนแล้ว (ขูลู). |
|
to return, come back.
|
| หลม |
น. |
ช่อง ปล่อง มีช่องที่หนทางที่ไหนก็ไปที่นั่น อย่างว่า หลมแค่งหา หลมขาสอด (ภาษิต). |
|
opening, passage.
|
| หล่ม |
ก. |
ตก ตกโคลน เรียก หล่มตม ตกปล่อง เรียก หล่มปล่อง อย่างว่า ลัดแผ่นพื้นเขาขาดทะลายลง ฮอยพลายสารหล่มไปเป็นส้าง ฮอยนั้นอัศจรรย์แท้สามวายังย่อม ภูวนาถท้าวทวยก้าวไต่ตาม (สังข์). |
|
to fall into (mud, hole).
|
| หล้อ |
ว. |
ลักษณะของดวงตา ขณะที่เพ่งมองนัยน์ตาดำจะเคลื่อนไปมา เรียก ม้อหล้อ. |
|
describes quick movements of eye while staring.
|