| หวา |
ว. |
เป็นคำประกอบท้ายคำถาม เช่น ไปไสหวา เฮ้ดอิหยังหวา. |
|
a phrase-final particle used after questions (familiar).
|
| หว้าย |
ก. |
ว่าย ข้าม ข้ามป่าดงพงไพร เรียก หว้าย อย่างว่า นางก็ผัดผาดถ้อยแปสั่งบัวทอง มึงเยียะไขคำเมืองกล่าวกลอนเถิงเถ้า บัดนี้บุญกองเจ้าขาชายใช้กล่าว ชวนลูกหว้ายป่าไม้ไปเฮ้าฮ่มผา (ฮุ่ง) หว้ายป่าคู้ไกลน้องไอ่คำ (ผาแดง) สายนามน้อยคนิงตรอมตามแม่ เฮาก็หว้ายหว่างไม้มานี้เพื่อใผ แม่เอย (สังข์). |
|
to swim, to cross (jungle area).
|
| หวิด |
ก. |
เลยไป ผ่านไป พ้นไป อย่างว่า หนีบ่ม้ม ก้มบ่หวิด (ภาษิต) วิดน้ำรดกล้า เรียก หวิดน้ำใส่กล้า วิดน้ำอาบ เรียก หวิดน้ำอาบ ถึงพอดี เรียก พอจุหวิด พอจุหวิดจุหว่าง ก็ว่า เช่นทำนาได้เข้ากินพอถึงปี. |
|
to pass, make it by without getting stuck or stopped, get clear or free, also: to water, to dip.
|
| หอลาย |
น. |
หอประทับพระราชินี เรียก หอลาย อย่างว่า เดือนสี่เสี้ยงใสสะอาดปลงหงาย บาก็เต็งคำควรสั่งคอนแควนแจ้ง มึงเยียะไปเถิงเจ้าหอลายง้อมม่วน นั้นเนอ บัดนี้น้องอยู่แล้งลืมเข้าห่างเพลา ว่าเนอ (ฮุ่ง). |
|
queen's chamber or residence.
|
| ห้อ |
น. |
จีนฮ่อ ชื่อชนชาติจีนเผ่าหนึ่ง เรียก จีนห้อ อย่างว่า นักเผดฮ้ายฝูงหมู่แวนวอนสมคามหายเหือดไปเนียระเนื้อ ทันที่พลหลายเบื้องวีวอห้อแต่ เขาบ่เอื้อดูฮ้ายฮีบหนี (ฮุ่ง). |
|
Haw ethic group of Yunnan Province in China.
|
| หอน |
น. |
หงอน เนื้อที่งอกขึ้นบนหัวไก่ เรียก หอนไก่ ไม้ที่ยาวออกไปทางหัวขวาน เรียก หอนขวาน อย่างว่า บุญหัวบ่เคยได้สังวาลคำพระยานาค ขี้ดินดากติดหัวแต่น้อยหลงเอิ้นว่าหอน (ผญา) หิ้งไก่ผู้หอนเผือกเดือคำ มากิน (ฮุ่ง). |
|
crest, chicken's comb, projection on top or from back of head.
|
| หอบ |
ก. |
เอาแขนทั้ง ๒ ข้างรวบสิ่งของไป เช่น หอบเข้าหอบของ หอบลูกหอบเต้า หอบฟืน หอบผัก อย่างว่า กับทังวิไชยยักษ์ท้าวอนุชาน้องนาถ มันหอบได้ดอยถิ้มใส่พระองค์ (สังข์) เลยลวดฮอมผืนผ้ามีพันคุบเครื่อง ท้าวหอบอุ้มเอาให้ฮุ่งสาว (ฮุ่ง). |
|
to carry in ones arms, carry an armful.
|
| หอม |
ก. |
เป็นหัวหน้า นำพา เป็นหัวหน้าพามา เรียก หอม รวมไพร่พล เรียก หอมพล เมตตาปรานี เรียก หอม ทะนุถนอม เรียก หอม คุ้มครอง เรียก หอม อย่างว่า เจ้าว่าให้แต่งเต้าเถิงแม่นางจอม ขวัญอย่าออนค่อยคงเถิงท้าว บัดนี้ตูก็หอมเมืองไว้ถือนาถ้าแม่ พุ้นดาย ยังไป่มีผู้สร้างเฮือนย้าวอยู่ปุน (ฮุ่ง). |
|
to be the leader, to lead, to call subjects together, to be compassionate to, to tenderly care for, to gather troops, to rule.
|
| หัน |
ก. |
ผิน หมุน เช่น ผินไปข้างหน้า เรียก หันหน้า ผินไปข้างหลัง เรียก หันหลัง หายใจ เรียก หันใจ. |
|
to turn about, about face, rotate, breathe.
|
| หัน |
ก. |
เห็น เมืองเหนือพูดว่า หัน หมายถึงเห็น เช่น ไปหันเสือ เรียก ไปเห็นเสือ อย่างว่า ค่าวค่าวขึ้นเถองที่จอมสูง คอยไกลหันซู่เมืองไทท้าว ภายลุงอั้วอามคายขึ้นแข่ง ทุกที่ด้าวนางเหน้าหนุ่มพระกัน (ฮุ่ง). |
|
to see.
|