| เห็จ |
ก. |
เหาะ ไปในอากาศ. |
|
to fly without wings, soar.
|
| เหนี่ยง |
ก. |
บีบ ขยำ บีบด้วยมือแล้วขยำไปมา เรียก เหนี่ยง อย่างว่า คอยวันมื้อแลงงายปะไป่ พี่ก็ปั้นเหนี่ยงเข้าแลงมื้อค่ำดาย (สังข์) ยามเมื่อข้านี้ได้ธรงคัพบุตตา อย่าให้หัวนมดำหย่อนยานคือห้อย ขอให้คือปทุมตั้งบัวหลวงเมียมคู่ ยามเมื่อลูกเหนี่ยงเหล้นนมน้องอย่ายาน (เวส-กลอน). |
|
to press, knead.
|
| เหนือ |
น. |
ชื่อทิศที่อยู่ตรงข้ามกับทิศใต้ เรียก ทิศเหนือ หรือทิศที่อยู่ซ้ายมือเมื่อหันหน้าไปทางทิศตะวันออก ที่อยู่ทางเหนือน้ำ เรียก เหนือน้ำ อย่างว่า เผื่อเหนือตกใต้ไหลลงมากะพอแม่น มีดอีโต้บ่เข้าให้ฟันเจิ้มแต่ไกล (กลอน). |
|
north, above, superior, upper, beyond.
|
| เหนื่อย |
ก. |
รู้สึกอ่อนแรงลง อิดโรย อย่างว่า บาก็พักเหนื่อยยั้งยามหนึ่งเดินไป ธรงตนเลยล่วงตามตนน้อง หลิงผาด้าวดอยขวางเขามาศ คือฮูปช้างทะยานล้ำล่วงโขลง (สังข์). |
|
to feel tired, be fatigued.
|
| เหม |
น. |
ปืนเหม ปืนเหมคือลูกศรที่ศิลป์ชัยยิงไปเรียกพระยาครุฑมาหา อย่างว่า ปืนเล่าตกซ้องหน้าครุฑราชหลิงดู ภูมีเห็นตื่นใจฟังฟ้าว อันนี้ปืนเหมแก้วพระยาจักรใช้ฮอด เฮาแล้ว ฮอยที่พระเกิดพุ้นภายล้านโลกคน แท้แล้ว (สังข์). |
|
("heem") name of arrow which Sangsilpchai shot up to garuda king to obtain help.
|
| เหม |
น. |
ลูกธนูที่ใช้จุ่มหน้องแล้วยิงไป ธนูจุ่มหน้องนี้เคยได้ยินคนเก่าเล่าให้ฟังว่า ประเทศลาวใช้ธนูแบบนี้รบกับข้าศึก อย่างว่า ผิว่ายังจากท้าวสามย่างถอยคืน ดั่งนั้น ขอพระเอาลองเหมหยอดยายำหน้อง แต่ว่ายังเป็นให้เจืองฝืนปุนปลูก ฝูงส่ำข้าขันต้องชื่นชม (ฮุ่ง). |
|
("heem") poison-tipped arrow.
|
| เหมือง |
น. |
บ่อ รำลาง ร่องน้ำสำหรับชักน้ำเข้าไปหล่อเลี้ยงพืชที่เพาะปลูก โบราณ เรียก ฮ่องเหมือง อย่างว่า งามแต่เข้าเฮ็ดนาแคมเหมือง งามแต่เมืองมีเจ้าผู้หนึ่ง (ภาษิต). |
|
mine, pit, channel, irrigation canal.
|
| เหมือด |
น. |
ข้าวเหนียวนึ่งผสมมัน เรียก เข้าเหมือดมัน อีสานปีใดนาแล้งได้ข้าวในนาน้อยไม่พอกิน ต้องหาสิ่งของไปแลกข้าว ได้ข้าวมาไม่พอกินต้องหาเผือกหามันหากลอยมาเพิ่ม นี่จึงเป็นที่มาของเข้าเหมือดมัน อย่างว่า ผู้สาวอึดเข้ากินกลอยจนหีจ่อย (บ.) อึดแพ้หลายตายแพ้น้อย (ภาษิต) ลูกแอ่วอ้อนเขาค่อยทำครัว ฮุนแฮงอิดแอ่วกินกวนไห้ พอเมื่อไฟขางเข้าพอประมาณมันเปื่อย พ่อก็บายกาบกล้วยตองให้คู่คน (สังข์). |
|
glutinous rice mixed with edible starchy roots eaten during famine times.
|
| เหมือย |
น. |
หมอก น้ำค้าง ไอน้ำที่เป็นควันขาวมัวอยู่ตามอากาศทั่วไป เรียก เหมือย อย่างว่า ลัดล่วงผ้ายล้านหลืบหลึมเหมือย กลายแดนดนด่วนเถิงแถนฟ้า เมื่อนั้นสะบุหน้าแถนหลวงหลิงโลก เห็นแก่นเหง้านงหน้าฮ่ำคาญ (ฮุ่ง). |
|
mist, fog, dew.
|
| เหย |
ก. |
ระเหย กลิ่นที่กระจายไปในอากาศแล้วเหือดแห้งไป เรียก เหย อย่างว่า ก็บ่เหยเดือดแห้งน้ำตาย้อยย่าวไหล (สังข์). |
|
("hih-i") to evaporate.
|