| คาด |
น. |
คราว ครั้ง โอกาส ถึงคราวจะได้ ถึงจะเสียไปก็กลับคืนมา อย่างว่า คาดซิได้ไหลมาอ่องล่อง คาดซิบ่ได้ไหลน้ำล่องไป (ภาษิต) คาดซิได้บินมาคือนกเจ่า คาดซิบ่ได้บินเจ้ยเจิดหนี (ภาษิต). |
|
time, instance, opportunity.
|
| คาด |
ก. |
เตรียมการ จัดการ จะออกไปรบทัพจับศึกต้องเตรียมการให้พร้อมสรรพ การเตรียมการ เรียก คาด อย่างว่า ในเมื่อราตรีนั้นกุมภัณฑ์ภูวนาถ มันเคร่งเขี้ยวขุนท้าวคาดพล (สังข์). |
|
to prepare.
|
| คาบ |
ก. |
การขี่ควายเอาขาทั้งสองข้างครอบหลังควาย เรียก ขี่คาบ ถ้าขี่เอาขาทั้งสองเหยียดไปบนหลัง เรียก ขี่ลอยซอย ขี่เหยียดซอย ก็ว่า. |
|
to sit astride, to straddle.
|
| คาเม |
น. |
ในบ้านเรียก คาเม อย่างว่า ยาบยาบย้ายเจียระจากพระวิหาร แยงคาเมค่อยไปเป็นถ้อง มหาเถรเจ้าธรงธรรมกุศราชเจ้าก็บิณฑบาตดั้นโดยคุ้มค่อยไป (สังข์). |
|
home, house, within village.
|
| ค่ำ |
น. |
เวลาค่ำ เวลาที่พระอาทิตย์จวนจะตกเรียก เวลาค่ำ ถ้าพระอาทิตย์ตกแล้วพระจันทร์ส่องแสงขึ้นเรียก เวลากลางคืน เวลากลางคืนถ้าเป้นข้างแรมจะไม่มีแสงสว่าง เวลาจะไปมาต้องอาศัยแสงไฟ โบราณจึงว่า ค่ำมืดปืดตา คนไปกลางคืนต้องอาสัยแสงไฟมาช่วย จึงจะเห็นหนทาง. |
|
nightfall, dusk.
|
| ค้ำ |
ก. |
สิ่งที่เป็นบุญเป็นกุศล โบราณถือว่า เป็นสิ่งค้ำชูชีวิตคนให้เจริญรุ่งเรือง การทำบุญกุศลจะเป็นการให้ทานรักษาศีล และเจริญเมตตาภาวนา สิ่งเหล่านี้นอกจากจะค้ำชูคนผู้ทำให้มีความสุขความเจริญในภพนี้ เมื่อตายไปเกิดในภพหน้าก็ขะติดสอยห้อยตามไปค้ำชูในภพหน้าอีก. |
|
accrued merit bringing prosperity in this life and afterwards.
|
| คึง |
ก. |
กวัดแกว่ง จับง้าวแล้วกวัดแกว่งไปมาเรียก คึงง้าว อย่างว่า ใจเป่งเปื้องคึงง้าวเงือดกาง (ฮุ่ง). |
|
to swing, brandish (a weapon).
|
| คึง |
ก. |
จับ จับค้อนวิ้งไปจะตีเรียก คึงค้อน อย่างว่า จิตตะยักษ์ฮู้คึงค้อนแล่นเถิง (สังข์). |
|
to pick up, grasp (tool or weapon).
|
| คึดหลาย |
ก. |
คิดมากเรียก คึดหลาย อย่างว่า คึดไปหลายนับมื้อหยุ้งมุงมาคือฮากไผ่ คิดไปหลายนับมื้อพ้อพอแล้วบ่อยากเห็น (ผญา). |
|
to worry, be anxious (esp. about future).
|
| คืดคืด |
ว. |
เสียงดังอย่างนั้น เช่น เสียงฟ่ร้องดังคืดคืด อย่างว่า คืดคืดก้องอากาศกลางหาว พลหลวงไหลแล่นไปเป็นถ้อง เขายินย้านกลัวเกรงหลบแล่น ซุกซ่อนลี้ดงไม้ไหล่เขา (บ.). |
|
boom-boom, describes sound of thunder.
|