| ชะดัน |
ก. |
ผลักให้เคลื่อนไป เช่น ผลักประตู เรียก ชะดัน ดัน ซุก ก็ว่า อย่างว่า พลพวกพร้อมพลายล่วงดงดอน ชะดันแพนมากมวลเมือหน้า (ฮุ่ง). |
|
to push, to move by pushing.
|
| ชะไน |
น. |
ปี่เขาควายที่เจาะปลายเขา ใช้ลิ้นแคนเป็นเสียง พวกควาญช้างใช้เป่าเวลาไปคล้องช้างและเป่าในเวลากลับจากคล้องช้าง อย่างว่า ว่อนว่อนก้องควาญเป่าชะไนเนือง เซ็นเซ็นเสียงชะนีฮ่ายฮาวปีนถ้ำ ชะลอนช้างพังพลายย้ายย่าง มยุรราชซ้ำเสียงห้าวเฮ่งวอน (ฮุ่ง). |
|
horn for blowing made from buffalo horn.
|
| ชะพู่ |
ว. |
พร้อมพรั่ง อย่างว่า ปานนี้ชะพู่เนื้อนงถ่าวกูหลับไป่เด ใผจักมายบันเทาแห่งทวงเฮียมฮ้อน ได้ซาม ดูคั่งสันเทฮ้ายฮุมหาเปื้องแปบ มโนนาถบ้อนจงชู้ใช่ประมาณ (ฮุ่ง). |
|
in unison.
|
| ชะยุ่ย |
น. |
ก้อนเมฆ ก่อนที่ฝนจะตกเมฆจะมารวมตัวกัน เมฆที่มารวมตัวกันนี้คนโบราณเรียก ก้อนขี้ฝ้า มองไปจะเห็นเป็นรูปช้าง รูปม้า อีกไม่นานฝนก็ตกลงมา. |
|
clouds.
|
| ชัก |
ก. |
ลาก ดึง บันดาลให้เป็นไป ช่อยเหลือเรียก ชักช่อย อย่างว่า อินตาตรองกิ่งแนนนำเกี้ยว คลองใผแท้แถนชูชักช่วย เทื่อนี้ลูกจักพรากแม่ผู้คีงค้อมค่อยไป ก่อนแล้ว (ฮุ่ง). |
|
to pull, drag, cause to occur.
|
| ชัน |
ก. |
ตั้งตรง เช่นภูเขาที่สูงชันเรียก เขาชัน ภูชัน ก็ว่า อย่างว่า เห็นแต่ภูเขาขั้นผาชันเป็นหลั่น เล็งไปตามช่องชั้นมองน้องบ่เห็น (บ.). |
|
steep, vertical.
|
| ชาดชาด |
ว. |
เสียงดังอย่างนั้น เช่น เสียงคนเดินไปเป็นหมู่ดังชาดชาด อย่างว่า ชาดชาดเข้าเถิงป่าอเร็งญา พลหลวงมวลเข้าไปเถิงห้วย สังคาเค้าเป็นลางอ้อยอิ่น ชะนีหุ่ยไม้ชมด้วยแค่ผา (ฮุ่ง). |
|
describes sound of footsteps of a group of people.
|
| ชาตา |
น. |
เวลาเกิดของคน มีความจำเป็นแก่บุคคลผู้เกิด ต้องจดจำวันเดือนปีเกิด ข้างขึ้นข้างแรม นำไปขอชื่อลูกจากผู้เถ้าผู้แก่ ได้ชื่อมาแล้วก็จดลงในใบลานใส่ไว้ในกระบอกไม้ไผ่ เรียก บั้งชาตา. |
|
time of person's birth, relevant to name and fate of that person.
|
| ชาน |
น. |
พื้นเรือนนอกชายคาออกไป เรียก นอกชาน พื้นที่นอกตัวเมืองออกไปเรียก ชานเมือง. |
|
porch, platform, suburb.
|
| ชำฮะ |
ก. |
ชำระ สะสาง อาบน้ำเพื่อให้ร่างกายสะอาด เรียก ชำฮะกาย ไล่ภูตผีปีศาจที่มาสิงให้ออกไป เรียก ชำฮะน้ำ สวดมนต์เพื่อปัดเป่าความเสนียดจัญไรเรียก สูตรชำฮะ ตัดสินความเรียก ชำฮะความ. |
|
to wash, bathe, get rid of or free of.
|