| กราย |
ก. |
เดินเลยไป, ผ่านไป, เลยไป เดินผ่านไปเรียก กราย อย่างว่า ถิ้มค้อนกรายหมากม่วง (ภาษิต) ย่างกลางบ้านอย่าคาดเครื่องหลาย กรายพระสงฆ์ยอมือนบไหว ้(สิริจัน) กราบไปหน้าหากินปลาหนองใหม่ หนองเก่านั้นแสนชิบ้อนก็บ่งม (บ.) |
|
to pass by (closely), past by, passed up, gone beyond.
|
| กรุย |
น. |
เครื่องหมายที่ปักไว้ จะเป็นหลักตอหรือกิ่งไม้ก็ได้ เพื่อต้องการให้รู้เรียก กรุย ตุย ก็ว่า ธรรมเนียมมีว่าพรานป่านักล่าเนื้อเมื่อออกไปหาเนื้อเป็นพวกๆ ต้องมีตุยนี้ไว้เพื่อให้พวกที่ตามไปข้างหลังทราบ. |
|
stake, trail marker.
|
| กลบ |
ก. |
ลบ, ปิด, ถม เช่น เอาดินถมหลุมเรียก กลบดิน ทำเรื่องให้เลือนหายไป เรียก กลบเกลื่อน ลบหนี้สินเก่าให้หมดไปเรียก กลบลบหนี้. |
|
to cover up, to cover over, fill in (esp. with earth).
|
| กล้วย |
น. |
ชื่อพรรณไม้ล้มลุกชนิดหนึ่งลักษณะกลม เป็นกอ เวลาดิบรสฝาดเวลาสุกรสหวาน มีหลายชนิด อย่างว่า ที่นั้นมีหมู่กล้วยกุททลีกลำใย ซางแซวเฟืองฝ่าไฟคายค้อ ภูธรท้าวเสวยพลางพอชื่น เสด็จด่วนขึ้นเขาล้านล่วงไป (สังข์). |
|
banana.
|
| กลอง |
น. |
เครื่องตีทำด้วยไม้ มีลักษณะกลมกลวง หุ้มด้วยหนัง หุ้มหน้าเดียวก็มี หุ้มสองหน้าก็มี มีทั้งเล็กและใหญ่ สั้นก็มี ยาวก็มี กลองชนิดเดียวกันเมื่อนำไปใช้ในกรณีต่างกัน ก็มีชื่อเรียกต่างกัน ก็ได้นำชื่อกลองแต่ละชนิดมาเรียงไว้ เผื่อสะดวกแก่การจดจำ. |
|
drum (gen.).
|
| กลองตะโพน |
น. |
กลองสองหน้า ตีประโคมกับพิณ แคน และปี่ เวลาที่เจ้านายจะออกจากสถานที่หนึ่งไปสู่อีกสถานที่หนึ่ง หรือตีเวลาที่ในเวลาแม่ทัพนายกองจะออกไปรบทัพจับศึก ตีเพื่อเอาชัยชนะข้าศึกศัตรู อย่างว่า ตะโพนพิณ ไค้สวนไลเค้าคื่น แพงมาศผู้องอ้วนออกสถาน (สังข์). |
|
two-headed "victory" drum, used in ensemble with lyre, reed pipes and flute.
|
| กลองเพล |
น. |
กลองขนาดใหญ่ หุ้มสองหน้า ใช้ตีในเวลา ๕ โมงเช้าทุกวัน การตีใช้ตีสามช่วง ตีจากห่างไปหาถี่ กลองที่ตีในระยะนี้เรียก กลองเพล ตีเพื่อเตือนพระสงฆ์และเตือนญาติโยมให้นำภัตตาหารมาถวายพระเณร. |
|
large, two-headed drum at Isan temples, also, drumming on temple drum at 11 A.M. which marks time for monks final meal of day.
|
| กลองยาว |
น. |
กลองชนิดยาวเรียก กลองยาว กลองยวง ก็ว่า ใช้ในเวลาเจ้านายออกไปเที่ยวชมมหรสพต่างๆ อย่างว่าเมื่อนั้นฝูงแกว่นใกล้เฮวฮีบปุนเปือง โดยเกงญาประดับ ไพร่พลเพรียงพร้อม ฟังยินแถถวินฆ้องกลองยวงเค้าคื่น พุ้นเยอ ข้าค่อมผู้สองเอื้อยปิ่นปัว (สังข์). |
|
long drum: single-headed, upside-down vase-shape.
|
| กลองสะบัดไชย |
น. |
กลองยาวชนิดสองหน้า ใช้แห่เจ้านายที่ได้ชัยชนะจากการไปรบทัพจับศึก หรือใช้แห่เจ้านายเมื่อได้ขึ้นครองราชสมบัติ อย่างว่า ฟันยิงคื่นคื่นก้องเสียงเสบสะบัดไชย พุ้นเยอ โพนพิณสังข์ขลุ่ยซอแคนไค้ เสนาพร้อมชาวเมืองข้าไพร่ สาวบ่าวได้หลายล้านแห่เมือ (สังข์). |
|
double-headed long drum used in victory processions
|
| กล้อง |
น. |
กระปุกเล็กๆ ทำด้วยดินเผา สำหรับใส่สุราเลี้ยงผี สังเวยเทวดา หรือใช้เรียนธรรม เรียนมนต์ เรียนตำรายา ซึ่งครูจะต้องระบุลงไปว่าต้องจัดเครื่องบูชาครู มีขัน ๕ ขัน ๘ เหล้าก้อง ไข่หน่วย ซวยสี่ ซิ่นผืน แพรวา เงิน ๖ บาท ขันหมากเบ็งซ้ายขวา เหล้าที่เอาใส่ในกระปุกเล็กๆ. |
|
small pottery container for offering of liquor to spirits, gods, or genii of magic art.
|